اکتاو

هنر موسیقی

استودیوی خانگی

قدری راجع به ضبط در اتاق خواب خانه خود فکر کنید؟ کار سختی نیست؟ اینطور به نظر می رسد اما کار سختی ست بطور کلی تولید هر محصولی حتی ساخت یک مجسمه کوچک گلی نیز مسبب زحمت است بنابراین آنچه که باید بدانید این است که صدا برداری در اتاق منزلتان به مراتب سخت تر و فرساینده تر از صدا برداری و حتی کار در استودیو است و من همیشه به کار های خانگی احترام می گذارم چرا که در استودیو با وجود چنان امکانات سخت افزاری گسترده ارائه یک محصول صوتی خوب کار چندان سختی نیست که البته گاهی با این همه امکانات استودیویی من متحیر می مانم که چرا کیفیت برخی آلبوم ها خوب نیست!!! در پست های قبلی ام اندکی اشاره به لوازم لازم کردم که کامل نبود در این مطللب آنرا مفصل توضیح داده ام برای دیدن تصاویر و توضیحات کلیک کنید ساخت استودیوی خانگی 

اولین قدم در مسئله استودیوی خانگی داشتن یک کامپیوتر با سی پی یویی با پردازش بالاست که این امر خصوصا در مورد استفاده از وی اس تی ها بسیار مهم است چرا که یک سی پی یوی محدود در لاین ششم تا دهم رکورد باعث قطع شدن و یا تکه تکه بخش شدن پروژه می شود. بنابراین در خرید سیستم برای این کار به این نکات توجه کنید رم بالا و سی پی یوی بالا دوم مونیتور کامپیوترتان ترجیحا ۲۲ اینچ یا بالا تر باشد چرا که وضوح رزولوشن بالا به شما در نظارت بر طیف وسیع تری از لاین های میکسر و لاین های رکورد شده کمک می کند و مونیتور کوچک باعث خستگی چشم شما در هنگام کار و فعالیت بیشتر چشم می گردد که این به مدت زمان کوتاهی شما را از ادامه کار باز می دارد

سوند کارت یا کارت صدا: دقت کنید کارت صدایی که خریداری می کنید کارش را به درستی انجام دهد سوند کارت ها می توانند اینترنال  (داخل کیس جای می گیرد) و یا اکسترنال ( پرتابل است قابل حمل قابل اتصال به لب تاپ و بیرون از کیس یک دستگاه مجزا است) باشند که نوع دوم پر کاربرد تر است. از آنجایی که تصمیم گرفتم این مطالب تا حد ممکن به زبان ساده باشد وارد جزئیات گمراه کننده نمی شوم  برای خرید کارت صدا بهتر از اول به بودجه خود و دوم به قدرت نمونه برداری یا همان نرخ نمونه برداری یا سمپل ریت که از ۴۸۰۰۰ هرتز تا ۱۹۲۰۰۰ هرتز رایج است توجه کنید فوکوس رایت - ام آی دیو - سوند کارت های اکسترنال خوبی دارند. با رنج قیمت مناسب حدود ۳۰۰ تا ۶۰۰ تومان چند مدل متنوع دارند به سایت تولید کننده مراجعه کنید.

رفرنس مونیتور: همان مونیتور های استودیویی اسپیکر هایی هستند در اندازه های نه چندان بزرگ که صدا را بدون شکست و یا افت فرکانس و کاملا فلت پخش می کنند یک جفت مونیتور جز ضروریات است منیتور ها به کارت صدا متصل می شود و می توان بعد ضبط صدای یک ساز و یا در مرحله میکس از طریق آنها به صدا ضبط شده به دقت گوش داد و آن را ویرایش کرد رنج قیمت این مونیتور ها از ۲۰۰ تا چند میلیون تومان است اما این میان ام آی دیو و بهرینگ محصولات خوب و مقرون به صرفه ایی هستند.

میکروفن کاندنسر: میکروفن هایی که به وفور در استودیو ها دیده می شود میکروفن هایی بزرگ که از حساسیت بسیار بالایی در ضبط بر خورد دار هستند این میکروفن ها با فانتوم پاور کار می کنند که باید کارت صدایی که خریداری می کنید مجهز به کلید فانتوم پاور باشد فانتوم پاور ولتاژ ۴۸ ولت برای تغذیه میکروفن و راه اندازی آن تولید می کند تا میکروفن برای یک ضبط آماده بکار باشد در غیر این صورت میکروفن عملا بلا استفاده خواهد بود البته میکسر ها نیز اکثرا به فانتوم پاور مجهز هستند. که با استفاده از یک میکسر هم می توانید میکروفن را فعال کنید. برای میکروفن پاپ فیلتر تهیه کنید توری که جلوی میکروفن قرار گرفته و جلوی ضربه های صوتی را به دیافراگم می گیرد کلمات مانند تو  با پرتاب هوا از دهان ایجاد هوایی شدید می کند که در صورت نبود پاپ فیلتر این هوا وارد میکروفن شده و چون اینکه میکروفن ها بسیار حساسیت در تفکیک صوت دارد باعث صدای پخ پخ در بعضی کلمه ها در وکال می شود.

اتصالات: از سیم های مرغوب و پورت های خوب استفاده کنید هرگز در خرید سیم صرفه جویی نکنید برای خرید یک سیم خوب گاهی متری ۱۰۰۰۰ تومان هم هزینه کردن معقولانه است فیش های کانن و بنون فیش های رایج در پورت های کار میکرفن ها و کارت صدا ها بنابراین از فیش های عالی استفاده کنید تا گرفتار نویز یا افت کیفیت نباشید اگر کابل میدی خریداری می کنید از نوع مرغوبش بخرید سیم های انتقال صوت مانند سیم میکرفن سیم مونیتورینگ و یا سیم های ورودی ساز های را در مسیر سیم های برق قرار ندهید این کار باعث افت فرکانس و گاهی هوم و یا نویز می شود همیشه مسیر سیم های صوتی و سیم های برق را مجزا طراحی کنید.

میکسر داشته باشید: یک میکسر خوب بخرید حتی اگر کوچک باشد داشتن میکسر به شما در اتصال همزمان چند ساز کنترل زیر و بمی صدا ها میوت کردن و یا بالا بردن ولوم و شدت صدا ها پن کردن یا همان انتقال صدا به کانال چپ و راست کمک می کند مثلا اگر شما بخواهید بطور همزمان پیانو بنوازید و بخوانید میکسر به شما کمک می کنید که ولوم و فرکانس های مربوط به صدای خود را و ولوم و فرکانس مربوط به میکروفنی که روی پیانو قرار گرفته است را جداگانه تنظیم کنید و سپس از خروجی مین اوت یا همان خروجی اصلی میکسر به کارت صدا ارسال کنید و در کارت صدا صوت آنالوگ به دیجیتال تبدیل شده و از طریق یو اس پی وارد مادر بورد شده و سی پی یو آن را پردازش می کند و در نرم افزار به شکل فرکانس صوتی نمایش داده شده و ضبط می گردد تمام این کارها به هزارم ثانیه انجام می شود.

با نرم افزار آشنا باشید حتما کیوبیس یا یک نرم افزار ضبط معتبر را بکار بگیرید من با کیوبیس کار کرده ام و نیازی نداشتم تا کنون تغییر ورک استیشین بدهم اما توصیه میکنم به یک نرم افزار رایج استودیویی مسلط شوید بخش مهم تر کار صدابرداری وضبط همین کار نرم افزاری است

نوازنده ی خوبی باشید: برای ساختن آهنگ باید موسیقی را بلد باشید مخصوصا هنگامی که می خواهید ضبط کنید و سپس میکس کنید!! به کبیورد مسلط باشید هنگامی که شما می خواهید آهنگی برای یک خواننده بسازید باید آهنگ در رنج صدای آن خواننده باشد پس گام ها را یاد بگیرید بلد بودن تئوری موسیقی از ضروریات است برای ضبط سازهای مختلف به کار های معتبر گوش کنید و آنقدر روی صدا کار کنید تا صدای ضبط شده شما با کیفیت خروجی آن کار ها یکسان شود

میدی کنترلر: کیبورد های کوچکی هستند که فقط دارای کلاویه یا همان شستی های پیانو می باشند و از طریق کابلی به نام کابل میدی به سوند کارت متصل می شوند این کیبورد ها صدایی تولید نمی کنند بلکه فقط شما از طریق آنها دستور اجرای یک صدای خاص را به سوند کارت می فرستید و سوند کارت آن دستور را سریعا به کامپیوتر می فرستد و در کامپیوتر شما وقتی بانک وس اس تی شما یا همان بانک سمپل های شما مثلا روی صدای فلوت تنظیم شده باشد شما با زدن یک شستی روی میدی کنترلرتان صدای فلوت را در مونیتورینگ خواهید شنید این انتقال هم با تاخیر صفر انجام می گیرد قیمت این میدی کنترلر ها ۲۰۰ تا ۸۰۰ تومان متغیر است.

بانک وی اس تی: مجموعه از دی وی دی های تولید شرکت های معتبر و نامدار دنیا که صدای های ساز های مختلف را بصورتی قابل اجرا برای نرم افزار های صدابرداری آهنگسازی و میکس در آورده اند لازم است تا شما یک پروژه بسازید اگر از وی اس تی نمی خواهید استفاده کنید به ازای هر ساز که تصمیم دارید در آهنگتان حضور داشته باشند باید نوازنده داشته باشید و هزینه نوازندگی آنها را پرداخت کنید و یا خودتان نوازنده همه آن ساز های انتخابی تان باشید!

آنچه در بالا نوشتم ملزومات بود مبحث استودیو  ضبط آهنگسازی و تنظیم فرا تر از این است که بتوان در وبلاگ نوشت امیدوارم مفید بوده باشد موفق باشید. می توانید برای آشنایی با یک سوند کارت به این مطلب سری بزنید

کارت صدا

بانک خرید تجهیزات استودیویی حتما سری بزنید

+ نوشته شده در  ساعت   توسط اکتاو  | 

الگوی ساز

1.      ساز های زهی رخمه ای ( Plucked String Instrument)

تولید صدا در این ساز ها بوسیله تماس سرانگشت و یا مضراب صورت می گیرد. هارپ Harp  از قدیمی ترین سازهایی است که از دوران باستان با قرن حاضر رسیده است دارا بودن سیم های گوناگون با اندازه ها و رنگ های مختلف به این ساز کیفیتی زیبا و رویایی بخشیده است هر سیم کوک مخصوص به خودش را دارد و با ر انگشتان بدون ناخن به صدا در می آید در مناطق بالای صوتی صدایی شفاف و زیبا و در مناطق بم صوتی صدای گرم و نافظ دارد. محدوده صوتی هارپ به شرح زیر است:

 

 

هارپ مدرن در Cb  ماژور کوک می شود و تمام سیم ها را می توانند بصورت کروماتیک تغییر کوک دهند که این کار بوسیله 7 پدال صورت می گیرد. تولید هارمونیک ها بوسیله تکیه دادن کف دست نوازنده به وسط سیم و زدن ضربه با انگشت نشانه یا هر یک از 4 انگشت دیگر انجام می پذیرد که صدای حامل یک اوکتاو بالاتر از صدای سیم دست باز می باشد و حالت اسرا آمیز و غریبی ایجاد می نماید.

تکنیک های هارپ:

آرپژ Arpeggio  که به جای که به جای همزمان نواختن چند نت و یا یک آکورد آنها به توالی یک نت اجرا می شوند

گلیساندو Glissando  اجرای سریع یک پاساژ با لغزاندن سریع انگشتان.

2.      سازهای زهی چکشی

تولید صدا در این ساز ها بوسیله تماس چکش به روی سیم انجام می شود.

هارپسیکورد Harpsichord  به زبان فرانسوی کلاوسن Clavesin  و به زبان ایتالیایی چیمبالو Cembalo

هارپسیکورد جزء پیانو و سازهای زخمه ای و سازی شستی دار می باشد و تولید صدا در آن بر آثر بر خورد چرم فشرده یا تیغه محکم فلز بر روی سیم انجام می گیرد که این مکانیسم برای هر شستی جداگانه عمل می کند رنگ صدای کلاوسن در مقایسه با پیانو اندکی خشک و زنگ دار به نظر می رسد و بیشتر در موسیقی قرون وسطی قرون 17 و 18 (باروک) کاربرد داشته است. محدوده صوتی آن 5 اوکتاو است از نت فا و مانند پیانو بر روی دو حامل سل و فا نوشته می شود تمام صدا های کلاوسن یکنواخت و بدون نوانس است.

پیانو Piano  یا اگر صحیح تر بگوییم پیانو فورته:

نه سازی است زخمه ای نه آرشه ای بلکه تولید صدا بوسیله تماس چکش با رشته سیم انجام می گیرد سر چکش چوبی نمد پیچی شده است و سیم ها بر روی جعبه صدای بزرگی تعبیه شده اند که باعث تشدید صدا می گردد مکانیسم تولید صدای پیانو بسیار پیچیده می باشد

و ضربه آرام یا شدید بر شستی های آن به نوازنده این امکان را می دهد تا بتواند دینامیک های صدایی مختلفی را این ساز بیرون بکشد که این امر رابطه زیبایی بین نوازنده و ساز پیانو ایجاد می کند پیانو ها دو پداله و سه پداله هستند.

1.       پدال راست Damper Pedal – وقتی که با پا فشار داده می شود نمد را از روی سیم ها بلند می کند و باعث بلند تر کردن صدا می شود.

2.       پدال دوم یا پدال سردین Soft Pedal- وقتی که این پدال با پا فشار داده می شود باعث می شود تا چکش به قسمتی از سیم ها بر خورد نماید و صدای ساز اندکی گرفته شود.

پیانو هم چنین سازی است تکنواز که هفت اوکتاو از نت لا دارد و روی حامل سل و فا نت نویسی می شود و وسعت تمام ساز ها را دارا می باشد محدوده صوتی پیانو به شرح زیر است.

1.      سازهای بادی Wind Instruments

در این گروه از سازها تولید صدا بوسیله ی دمیدن و در نتیجه ارتعاش هوا در لوله انجام می پذیرد هر چقدر طول لوله کوتاه تر باشد صدا نازک تر و زیر تر است سازهای بادی به دو گروه بزرگ تقسیم می شوند.

Wood Instrument- Brass Instrument

Wood Instrument  لازم نیست فقط از چوب ساخته شده باشد این نامگذاری از جهت رنگ و کیفیت صدایی آنها انجام گرفته و نیز جنبه تاریخی دارد.

فلوت Flute- فلوت مدرن دارای لوله ای به شکل سیلندر می باشد که معمولا از جنس نقره است و در حالت افقی به داخل آن می دمند و کلید های متعددی روی بدنه آن تعبیه شده است تا نت ها را در اوکتاوهای مختلف تولید نماید و در ضمن شدت میزان دمیدن نوازنده نیز در کوک نت موثر می باشد پس هر چه دمیدن با شدت باشد ستون هوای کوچک تری ایجاد شده و صدای زیر تری تولید می شود فلوت رو حامل سل نوشته می شود محدوده صوتی فلوت به شرح زیر است:

 

صدای فلوت درخشان چابک صاف و روشن است و در صدای بم گرم و غنی و در مناطق بالای صوتی تیز و نافظ است فلوت می تواند پاساژهای تند و تیزی را ماهرانه اجرا کند.

پیکولو Piccolo- یا فلوت کوچک نصف اندازه فلوت افقی می باشد و کوک آن یک اوکتاو بالاتر است و صدایی بسیار بسیار تیز دارد که به سادگی در یک ارکستر قابل استفاده است به منظور صرفه جویی از خطوط حامل اضلفی نت نویسی پیکولو یک اوکتاو پایین تر از صدای حاصل از ساز در نظر گرفته می شود.محدوده صوتی پیکولو به شرح زیر است:

 

صدا دهی ساز از نت نویسی یک اوکتاو زیر تر است.

ساز های زبانه دار یا غمیش دار Reed Instrument- زبانه یا غمیش وسیله تولید صدا در بعضی از سازهای بادی می باشد که بر روی دهانه ساز نصب می شود. ساختمان آن نیز از چوب نی خیلی نازک ( امروزه از فلز یل پلاستیک خیلی نرم و نازک) ساخته می شود که در یک طرف آن به سر ساز بسته می شود و در انتهای دیگر با ارتعاش خود هوا را به درون ساز می فرستد بعضی از سازهای بادی با دو زبانه ارتعاش می کنند.

ابوا Oboe- ساز بادی چوبی دو زبانه است که لوله مخروطی شکل دارد صدایی تو دماغی داشته و در مناطق بالای صوتی صدایی خشن و بلندی ایجاد می نماید و در مناطق بم صوتی صدایی ملایم عمیق و پر دارد. ملودیک و قالبا تکنواز و اغلب در ارکستر ها پاساژهای آرام و نافظ را می نوازد. روی حامل سل نت نویسی می شود محدوده صوتی ابوا به شرح زیر است: 

سازهای انتقالی  Transposing instruments

قبلا گفته شد سازهایی مانند پیکولو و کنترباس یک اوکتو بالاتر و پایین تر از نتی که برایشان نوشته شده صدا می دهند به هر حال در این میان تنالیته (key) تغییر نمی کند اما سازهایی وجود دارند که نه تنها کوک آنها با دیگر سازها تفاوت دارد بلکه تنالیته و در نتیجه نت نویسی آنها نیز مغایر با سازهای دیگر است.البته تمام این امور بخاطر راحتی نوازنده در اجرای قطعه پیش بینی شده است به این ترتیب سازهایی مانند کلارینت Clarinet  هورن Horn  و ترومپت Trumpet  در تعریف فوق جای می گیرد به عنوان مثال بهترین تنالیه برای ترومپت سی بمل ماژور و لا ماژور است. کلارینت ها نیز بر اساس این دو تنالیته ساخته می شوند و تکنیک انگشت گذاری آنها نیز یکسان می باشد و نوازنده می تواند به راحتی هر دو ساز را اجرا کند. حال به مشکل ساز های انتقالی بر می خوریم یعنی اینکه نت نویسی برای این دسته ساز ها کاملا با صدا دهی آنها متفاوت است یعنی وقتی در پارتیتور مخصوص کلارینت نت دو دیده می شود صدای آن سی بمل است پس گام سی بمل ماژور برای کلارینت دو ماوژر نوشته می شود. و سی بمل ماژور صدا می دهد یعنی یک پرده پایین تر . این تمهید به کار قطعاتی می آید که سر کلید های زیادی داشته باشد که با این حال نوازنده کلارینت با علامت سر کلید و یا تغییر دهنده ( در موسیقی ایران علامت عرضی) کمتری سر و کار خواهد داشت. و نوازنده زحمت زیادی متحمل نخواهد شد و صرفا آنچه را که می بیند می نوازد.

سئوال: اگر ترومپت Eb  داشته باشیم تا فاصله چندم باید آن را به کوک صحیح شنیداری (دو ماژور) انتقال دهیم؟

پاسخ: تمامی نت ها به فاصله سوم کوچک منتق می گردند      Eb = C

کرآنگله English Horn در اصل همان ابوا آلتو می باشد و یک فاصله پنجم درست پایین تر از ابوا کوک می شود کرآنگله از گروه سازهای انتقالی می باشد و نت نویسی آن بصورت پنجم بالاتر از صدای شنیداری انجام می گیرد روی حامل سل نت نویس می شود و محدوده صوتی آن به شرح زیر است.

 عنی هر نتی که برای کرآنگله مشاهد نمودید خود به خود آن را به پنجم پایین تر انتقال دهید و در ذهن خود بشنوید صدای شنیده شده در واقع همان صدایی است که مقصود آهنگساز بوده است . مانند ابوا کرآنگله هم سازی است دو زبانه با این تفاوت که صدایش خیلی پر تر از ابوا می باشد و خصلتی مالیخولیایی و عمیق دارد و سازی است ملودیک و اصولا برای تقویت صدای خوانندگان تنور و آلتو و یا همراهی ساز ویولا استفاده می شود. قسمت تحتانی کرآنگله به شکل گلابی می باشد  که برای تشخیص آن از ابوا مفید است.

کلارینت Clarinet  سازی است انتقالی و لی بر خلاف ابوا و کرآنگله یک زبانه است امروزه اغلب نوع سی بمل و لا ی آن استفاده فراوانی دارد نت نویسی کلارینت سی بمل بصورت دوم بزرگ بالاتر از صدای حقیقی است نت نویسی کلارینت لا بصورت سوم کوچک بالاتر از صدا دهی حقیقی می باشد. کلارینت روی حامل سل نوشته می شود

 تنوع صدا دهی و رنگ آمیزی کلارینت بسیار زیاد است و محدوده های پایین صدایی غنی گرم و حتی تیره و ملایم و در محدوده بالای صوتی صدایی بسیار نافظ و جیغ دار و روشن دارد از کلارینت اغلب به عنوان ویلن سازهای بادی نام برده می شود.

+ نوشته شده در  ساعت   توسط اکتاو  | 

نگاهی ابتدایی به تئوری موسیقی

برای نواختن هر ساز آهنگی باید نتخوانی را خوب دانست کل موسیقی که تا کنون ما آن را شنیده ایم توسط هفت نت به وجود آمده اند: do re me fa sol la si که با فواصل معین یا غیر معین با هم هماهنگ شده و آهنگهای متفاوتی را می سازند. نتهایی که دارای ارتعاشها ی نامنظم باشند صدای غیر موسیقیایی و صداهایی که ارتعاشات منظم دارند را صدای موسیقیایی یا پریودیک مینامند.
پنج خط افقی و موازی با فواصل معین که نتها را در آن رو یا میان خط آن مینویسند و از آن هم تشخیص میدهند خطوط حامل میگویند که از پاین به بالا شمرده میشود به وسیله ی حامل یازده نت شناخته میشوند پنج نت روی خطوط چهار نت میان خطوط یک نت در بالا چسبیده به خطوط حامل و یک نت در پایین چسبیده به خطوط حامل.

چند نکته درباره ی آموزش موسیقی
انتخاب دقیق رشته
مسلماً اگر کسی به رشته ی مورد تحصیلش علاقه مند نبوده و در نتیجه در کار خود جدی نباشد،  چگونه می تواند در رشته ی مورد نظرش پیشرفت کند. بنابراین به پدر و مادرهای عزیز توصیه می شود  تا فرزندان خود را به سر کلاس آواز و سازهای گوناگون ببرند تا فرزندانشان با رشته ی مورد علاقه شان  آشنا شده و خود رشته ی مورد نظر را انتخاب کنند و وقتشان برای انجام کاری که دوست ندارند تلف نشود. البته با روش های دیگری مانند بردن کودکان به کنسرت های مختلف می توان آنها را با آواز و دیگر سازها آشنا کرد.

2) تهیه ی یک ساز خوب
متاسفانه برخی به دست شاگرد مبتدی ساز مشقی می دهند.  چنین کاری به ذوق هنرجو لطمه می زند.  ساز با کیفیت، خوبی دیگری هم دارد و آن این است که چنانچه بنابر هر دلیلی بخواهیم آنرا تعویض کنیم با مشکل ویژه ای رو به رو نخواهیم شد.

3) انتخاب یک معلم خوب
در یادگیری موسیقی مهمترین مطلب انتخاب دقیق معلم است. دلیل های گوناگونی برای این موضوع وجود دارد. یک مدرس بد شاگرد را گمراه می کند و حتی ممکن است او را از موسیقی متنفر کند. برای اینکه چنین واقعه ای رخ ندهد تعویض استاد ضروری است. گرچه پریدن از یک کلاس یک استاد به کلاس استادی دیگر کار خوبی نیست و تا آنجایی که امکان پذیر است باید از آن پرهیز کرد! زیرا نخست آنکه هنوز شاگردبا خلق و خوی استاد پیشین آشنا نشده به کلاس دیگری رفته است و مدت زمان دیگری لازم می باشد تا شاگرد به خلق و خوی استاد جدید عادت کند. دوم آنکه معمولاً استادان از پذیرفتن شاگرد استادی دیگر طفره می روند، مگر آنکه دلیل شاگرد قانع کننده باشد.  مثلاً کلاس استاد بنا بر هر دلیلی به مدت طولانی  تعطیل شود. حال که به اهمیت انتخاب دقیق استاد پی بردیم، به بیان چند نکته در این مورد می پردازیم:

ا) شاید یکی از دشوارترین کارها پیش بینی سبک شخصی یک استاد در فن آموزش موسیقی اصیل باشد. معمولاً بهتر آن است که سر کلاس او - یک یا چند جلسه - نشست و دید که استاد کلاس را چگونه اداره      می کند: مثلاً تا چه حد صبور است و تا چه اندازه میل به دادن اطلاعات دارد. همچنین باید دید که آیا استاد بدون آنکه به شاگرد فشار آورد او را به رقابت و اجرای بهتر دعوت می کند یا نه ... یا مثلاً تا چه اندازه با شاگردش ارتباط حسی-عاطفی برقرار می کند و ...

ب) استاد باید موسیقیدانی با کیفیت باشد. برای این منظور کافی است به کنسرت های او برویم یا به کارهای او گوش دهیم. همچنین استاد باید مدرس خوبی باشد. برای قضاوت درباره ی تدریس استاد می توان به  شاگردان آن استاد توجه کرد. همچنین باید دید که سابقه ی تدریس او چند سال است و ...

ج) استاد باید در دسترس باشد! استادی که معمولاً کلاس هایش تشکیل نمی شود، شاگردانش را دلسرد        می کند.
د) طرز طلقی استاد نسبت به دیگر مکتب ها چگونه است؟ گرچه این امری طبیعی و تقریباً اجتناب ناپذیر است که استادی روی مکتب ویژه ی خود تکیه کند ولی استاد نباید در کلاس سخنانی را به مانند مکتب من بهترین است. یا فلان مکتب ها خوب نیستند." بگوید. امروزه هر کسی باید فهمی پایه ای از همه ی مکاتب داشته باشد. هر شاگردی که فکر کند مکتب استادش بهترین است دیگر مکاتب را از دست خواهد داد.

ه) استاد باید موسیقی اصالت دار را به شاگردانش آموزش دهد. موسیقی اصیل مبانی محکمی را به دست شاگرد می دهد. این بسیار حیاتی است که شاگرد به ویژه در گامهای نخستین آموزش، موسیقی اصیل را      فرا گیرد و سپس در صورت علاقه به سراغ دیگر سبکها مانند موسیقی محلی (فولک)، همجوشی (فیوژن یا به عبارتی تلفیقی) یا مردمی (پاپولار) برود. باید شاگرد استادی شد که این حوزه ها را خلط نکند و موسیقی اصیل را تدریس کند.

و) حق الزحمه (شهریه) ی استاد باید منصفانه باشد.

+ نوشته شده در  ساعت   توسط اکتاو  | 

بهرنگ شگرف کار

آقای بهرنگ شگرف کار استاد حال حاضر من در کنسرواتوار موسیقی در درس شرایش (سلفژ) است نوشته زیر برخی از فعالیت های ایشان را به اختصار بیان می کند. 

پژمان باقرنژاد

 

                                                    image

داور بخش آواز و آهنگسازی در سومین جشنواره هنر مسیحیان ایران- از کشور اتریش

آقای بهرنگ شگرف کار متولد سال ۱۳۵۳ تهران. ۱۳۶۸ فراگیری ویلن نزذ آقای مهرداد فخیمی/ وحیدی آذر و ابراهیم لطفی. ۱۳۷۰ عضویت در گروه کر بعد از ظهر مرکز سرود و آهنگهای انقلابی به رهبری گرگین موسسیان. ۱۳۷۱ عضویت در گروه کر فرهنگسرای بهمن به رهبری مهدی شمس نیکنام. ۱۳۷۳ شروع به تحصیل در رشته موسیقی دانشکده موسیقی دانشگاه تهران. ۱۳۷۳ عضویت در گروه کر روزانه مرکز سرود و آهنگهای انقلابی. ۱۳۷۳ شروع به آموزش آواز کلاسیک با مرحومه بانو بهجت قصری. ۱۳۷۶-۱۳۷۴ اجرای سلو آریاهایی از اپرای دون جووانی و عروسی فیگاروی موتسارت در فرهنگسرای بهمن، مرکز هنری ایران-اتریش ، کلیسای یونانیها با ارکستر زهی مرکز هنری ایران-اتریش به رهبری مرحوم کریستین داوید. ۱۳۷۹ به عضویت در آمدن در شورای آهنگسازان جوان دفتر هنری صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. ۱۳۸۰ دستیار آهنگساز در فیلم “سلطان” به کارگردانی مسعود کیمیایی. ۱۳۸۰ دستیار آهنگساز در سریال “دو پنجره” به کارگردانی شاپور غریب. ۱۳۸۰ رهبری کر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. ۱۳۸۰ دستیار رهبر کر مرکز سرود و آهنگهای انقلابی. ۱۳۸۰ تدریس درس کر و آواز گروهی در موسسه فرهنگی خوشنهاد پیمان. ۱۳۸۱ تدریس درس موزیک متن در دانشگاه سوره. ۱۳۸۲ اجرای کنترتنور در فیلم “نور” به کارگردانی بهمن کیارستمی به تهیه کنندگی کانال آرته تلویزیون فرانسه. ۱۳۸۲ رهبری گروه کر دانشگاه تهران. ۱۳۸۲ رهبری گروه کر مرکز سرود و آهنگهای انقلابی. ۱۳۸۳ اقامت در اتریش و پذیرفته شدن در آزمون ورودی رهبری در دانشگاه موسیقی وین. ۱۳۸۳ عضویت در گروه کر آرنولد شوئنبرگ و اجرا در اپراهایی جون فیدلیو ، ایدومنئو ، یک ترک در ایتالیا و اجراهای کنسرت های مختلف با این گروه در اتریش و آلمان به رهبری اروین ارتنر ، سرجی ازاوا. ۱۳۸۵ تحصیل در رشته آواز و گیتار جز در کنسرواتوار پراینر و وینا موزیک آکادمی. ۱۳۸۶ تحصیل در رشته مهندسی صدا در انستیتو اس.آ.ا وین تا اکنون. ۱۳۸۷شرکت در جشنواره فیلم کینو ۵ و ساخت موسیقی برای فیلم های کوتاه “گمشده در وین” و “گلهای آبی” به کارگردانی جو برگر و سوان هوانگ. ۱۳۸۸ ساخت موسیقی برای فیلم های “دوزخ-برزخ-بهشت” و “طبقه سوم” به کارگردانی بیژن میرباقری. با مراجعه به این وب سایت : www.Jamendo.com میتوانید آلبومها و موزیکهای متن ساخته شده ایشان را به نام های Wasted Time-Empty Room-The Blue Flower بشنوید.

+ نوشته شده در  ساعت   توسط اکتاو  | 

الگوی مقدماتی ساز بخش اول

بطور کلی ساز ها به سه دسته تقسیم می شوند:

1. سازهای زهی    String instruments

2. سازهای چوبی و بادی برنجی    Wood wind instruments

3. سازهای ضربی   Percussions

سازهای زهی : ساز هایی هستند که تولید صدا در آنها بوسیله ارتعاش سیم کشیده شده انجام می گیرد و بر حسب نوع به صدا در آمدن سیم به سه گروه تقسیم می شوند.

1.        سازهای زهی آرشه ای : که صدا بوسیله تماس یا مالش چوبی با کمی انحنا که دو سر آن بوسیله دم اسب به هم متصل شده است تولید می گردد این چوب آرشه (Bow) دارد.

2.        سازهای زخمه ای : ( Plucked string instrument) که صدا بوسیه تماس سر انگشت یا مضرا ب بر روی سیم تولید می گردد.

3.        ساز های زهی چکشی : ( Hammered string instrument) که صدا در اثر تماس چکشی کوچک با سیم ایجاد می شود.

سازهای زهی آرشه: بهترین اعضای این گروه عبارتند از ویلن( Violin) ویولا ( Alto-Violia)

ویولنسل (  Cello) و کنترباس ( Double Bass) این گروه از سازها بسیار حساس و ظریف می باشد و در ارکستر ضعیف ترین حالات و نوانس ها را می توانند اجرا کنند.

ویلن : شکل کنونی ویلن در دستان خانواده های آماتی ، اثترادیواری ، و گوارنری در خلل قرون 17 و 18 میلادی

به تثبیت رسید و پس از آن تغییر خاصی مشاهده نگردید.

ویلن چهار سیم دارد که کوک آنها به ترتیب می – لا – ر - سل می باشد

نکته( در پارتیتور های موسیقی حالت نوشتن آکورد ها به عنوان مثال برای لا مینور A moll  و برای لا ماژور A dur  است.)

 

در ویلن مثلا اگر با انگشت نشانه دست چپ نقطه ای از سیم اول را بگیریم و با دست راست آرشه بکشیم به اصل مهم فیثاغورس پی خواهیم برد که هر چقدر طول سیم کوتاه تر باشد صدا نازک تر است و هر چقد بلند تر باشد صدا بم تر خواهد بود

اگر جهت حرکت آرشه با دست راست به سمت پایین باشد آنرا آرشه راست می گویند و اگر جهت حرکت آرشه با دست راست به سمت بالا باشد آنرا آرشه چپ می نامند.

نکات تکنیکی خانواده ویلن:

هارمونیک (Harmonics)

هارمونیک ها از دو طریق حاصل می گردند

1.        هارمونیک طبیعی (Natrual Harmonics)

2.        هارمونیک مصنوعی (Artificial Harmonics)

هارمونیک طبیعی : سیم دست باز را با تماس مختصری توسط دست می گیریم و سپس آرشه می کشیم البته انگشت دست چپ ما باید در نقطه خاصی باشد که بهترین مثال برای آن قرار گرفت دقیق انگشت در طول نصف سیم است که در این حالت صدای اوکتاو سیم دست باز تولید می گردد هارمونیک طبیعی را با (0) نشان می دهند.

هار مونیک مصنوعی : اگر با انگشت دست چپ نقطه ای از سیم را بگیریم و در همان حال چند سانتی متر جلوتر از نت گرفته شده را با انگشت دیگری مختصرا لمس کنیم صدای تولید شده را هارمونیک مصنوعی می نامند محل انگشتی که فقط هارمونیک مصنوعی را ایجاد می کند به فاصله چهارم از انگشتی است که نت را بطور محکم گرفته است حاصل کار صدایی است به فاصله دو اوکتاو از نت محکم گرفته شده

Pizzicato : صدای Pizzicato  بوسیله ضربه انگشت دست راست به جای آرشه ( Bow) بر روی سیم تولید می گردد

Tremolo : روی دم نت چند خط کوچک مورب موازی هم می کشند و در موقع اجرا آرشه را با سرعت به بالا و پایین حرکت می دهند.

Con sordin : وسیله ای است که صدای ساز را می گیرد کاهش می دهد و در اصطلاح خفه می کند هر جا روی صفحه نت علامت Sordin  دیده شود به معنای آن است که نوازنده باید از Sordin  استفاده کند و در صورت دیدن

جمله Senza Sordin  باید Sordin  را از روی ساز بردارد و به اجرا بپردازد.

 

ویولا یا آلتو (( viola – Alto

کمی بزرگ تر از ویلن معمولی است و صدایی تو دماغی دارد و سیم دست باز آن به ترتیب از سیم یک تا چهار دارای نت لا – ر – سل – دو  می باشد نت های آن روی کلید دو خط سوم نوشته می شود

برلیوز سمفونی هارولز این ایتالیا نمونه ای خوبی برای ویولاست

صدای ویولا آرامش بخش و زنگ دار می باشد و از آن بیشتر برای پر کردن بخش هارمونیک ارکستر استفاده می شود گاها ویولا بخش ویلن یا ویلنسل را در ارکستر مضاعف می کند.

ویلنسل (( Cello

کوک ویلنسل همانند کوک ویولا است منتها یک اوکتاو پایین تر نت های ویلنسل با کلید فای خط چهارم- سل- و دوی خط چهارم نشان داده می شود بنابراین ویلنسل می تواند در وسعت صوتی ویلن و ویولا دخالت نماید. طنین ویلنسل بسیار غنی و زنگ دار است و رنگی گرم دارد و اصولا در ارکستر هم پایه های هارمونیک را به خوبی اجرا می کند و هم قابلیت ملودیک دارد.

نمونه برای درک بیشتر صدای ویلنسل برای کنسرتوی ویلن هندل

کنترباس (Double Bass)

بزرگترین سایز و بم ترین صدا در خانواده زهی مربوط به کنترباس می باشد و صدا دهی آن یک اوکتاو پایین تر از نتی است که برای آن نوشته می شود.کوک آن به ترتیب از سیم یک تا چهار سل – ر – لا – می است. طنین کنترباس بسیار قوی پر و زنگ دار است چابک نیست و نت های ملودیک آن گاها می تواند کسل کننده هم باشد کنترباس برای دوبله کردن صدای ویلنسل اجرا می گردد و در ارکستر بیشتر پایه  هارمونیک دارد و بخاطر انگشت گذاری سخت نواختن هارمونیک ها بروی آن مشکل است

صدا دهی نت ها در کنترباس یک اوکتاو بم تر به گوش می رسد. کنترباس هم با آرشع و هم با انگشت قابل اجرا می باشد نمونه بری کنرباس در سمفونی ناتمام سی مینور اثر شوبرت.

گرد آوری: پژمان باقرنژاد

+ نوشته شده در  ساعت   توسط اکتاو  | 

شناخت موسیقی بخش اول

1.        مبانی علم موسیقی چیست؟

2.        انواع صوت

3.        ویژگیهای صوت موسیقیایی

4.        محدوده ی صوتی انسان و محدود ی صوتی ساز های موسیقایی

5.        فروم و اکسپرسیون

1.مبانی علم موسیقی چیست؟

مبانی علم موسیقی عبارتند از

1.        علم ریاضی

2.        فیزیک

3.        فیزیولوژی

4.        سینکولوژی ( روان شناسی)

5.        زیبا شناسی (بومگارتن در قرن 18 زیبا شناسی خاصی را مطرح می کند)

2.انواع صوت (Son-Phone)

1.      صوت ساده

2.      صوت ترکیبی

3.      نوفه (Noise)

نکته: صوت موسیقی یک صوت ترکیبی است.

صوت ساده(دیاپازون): دارای حرکت سینوسی منظم است

صوت ترکیبی: هر چه که باشد صوت موسیقایی است.

نوفه(Noise): مانند صدای انفجار صدای تصادف بوق ماشین و غیره

3.ویژگیهای صوت موسیقایی

1.      فرکانس (Frequency) تعداد ارتعاشات ( پریود ) در ثانیه (تشخیص زیر و بمی صدا یک امر فیزیولوژیک است)

2.      شدت (Intinsity) دامنه یا Ampli  شدت است که واحد آن Deci Bell  میباشد

3.      طنین (Timbre) مشخص کننده منبع صوتی است

4.      دیرند (Duration)

نکته: صدای بیشتر از 120 Deci Bell باعث پارگی پرده گوش و ناشنوایی می گردد

عوامل صدا دهندگی ساز کدامند؟

1.      عامل مکانیکی

2.      عامل ارتعاشی

3.      عامل مشدد ( تشدید کننده)

عامل مکانیکی در هر سازی چیزی که باعث تولید صداست نوازنده آن ساز است و با ضربه زدن بروی سیم ساز توسط عامل مکانیکی صوت موسیقایی تولید می گردد

عامل ارتعاشی ارتعاش یه جسم مرتعش در نوسانی مشخص و تعیین شده تولید صدایی موسیقایی می کند مانند ارتعاش سیم در پیانو و یا گیتار

عامل مشدد (تشدید کننده) صدایی که از جسم مرتعش مانند سیم یک ویلن تولید می گردد به تنهایی قابل شنیدن نیست بنابراین نیاز به یک عامل مشدد احساس می گردد که در سازی مانند ویلن این عامل همان کاسه ساز و یا جعبه تشدید کننده است کاسه ساز بر روی صوت تولید شده تغییر و تحولاتی انجام داد و علاوه بر این تغییرات ، صوت را تشدید و قابل شنیدن می کند که یکی از دلایل تشخیص صوت هر ساز با ساز دیگر توسط ما که بصورت امری فیزیولوژیک صورت می گیرد کاسه ساز و یا جهبه تشدید کننده است به عبارت دیگر نوع صوت، ماه عسل و بر آیند صوتی هر سازی به علت تغییر شکل کاسه ساز و یا به عبارت دیگر تنوع ساختار کاسه و یا جعبه تشدید کننده آن ساز با ساز دیگر متفاوت است.

 

تا هارمونیک شانزدهم

هارمونیک سوم

هارمونیک دوم

هارمونیک اول

اورتون(Overtone)

صدای پایه(Fumtamental)

گرد آوری: پژمان باقرنژاد 

+ نوشته شده در  ساعت   توسط اکتاو  | 

فرهنگنامه موسیقی بخش دوم

در پست قبلی تا واژه مترونوم را نوشتم.این مطلب ادامه همان فرهنگنامه است.در ادامه بخوانید

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط اکتاو  | 

فرهنگنامه موسیقی بخش اول

در این مطلب اشاره ای به بعضی از لغات رایج در هنر موسیقی با عناوین زیر و توضیحی در مورد آن پرداختم که می توانید در ادامه مطلب بخوانید.

 

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط اکتاو  | 

کلاسيک ايراني و موسیقی آوازی

کلاسيک ايراني :


موسيقي کلاسيک ايراني به گونه هاي مختلف معرفي مي شود :
(1 موسيقي اصيل ( بر طبق يکي از نشريات ايراني اين موسيقي اشرافي است و از طريق شاه تشويش مي شد.) ( مرحوم نورعلي برومند در سخنراني که در جشن هنر شيراز داشته است, اين موسيقي را به عنوان موسيقي که اصالت و ريشه دارد تعريف نمود و براي درک بهتر آن اسب اصیل را به عنوان مثال ذکر فرمود . )

در ادامه بخوانید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  ساعت   توسط اکتاو  | 

موسیقی مقامی و توضیحات آن

در این مطلب تصمیم گرفتم قدری کوتاه در مورد موسیقی مقامی کشورمان اطلاعاتی گردآوری کنم و در وبلاگ قرار دهم به امید اینکه علاوه بر مختصر بودن مفید واقع شود.

مقام چهار گاه  :

مقام چهار گاه از نظر علمی مهم ترین مقام ایران است . هم مانند شور و همایون پایین رونده است و هم مانند ماهور و اصفهان بالارونده است و در هر دو حالت محسوس دارد .
فواصل گام چهار گاه به ترتیب زیر می باشد :
75/0 پرده   25/1 پرده   5/0 پرده 1 پرده   75/0 پرده   25/1 پرده   5/0 پرده

ملاحظه می شود که دانگ های گام سه گاه برابر است و فاصله ی میان دو دانگ 1 پرده است .

مقام چهارگاه مانند شور ، سه گاه و نوا کاملا شرقی است و از نظر علمی دلایل زیر مهم تر است :

  1. دانگ های آن مساوی است در صورتی که در شور و سه گاه گام ها  مساوی نیست .
  2. گام چهار گاه هم بالارونده دارد و هم پایین رونده ، در صورتی که شور و همایون فقط پایین رونده و سه گاه کلا محسوس ندارد .
  3. گام چهار گاه در حالت بالارونده درجه ی پنجمش نمایان است و در موقعیت پایین رونده نیز نمایان طبیعی در درجه ی چهارم دارد .

*(نکته) : این گام تمام خواص موسیقی ایرانی را دارد و در موسیقی غربی گامی با سه خصوصیت فوق نداریم .

مایه شناسی چهار گاه :

  1. هر گاه با فاصله ی پنجم دررست بالا برویم ، این تغییرات حاصل می شود .

            درجه ی پنجم گام جدید ربع پرده بالا میرود . درجه ششم گام جدید ربع پرده پایین می آید  و درجه ی هفتم آن نیز نیم پرده بالا می رود .

  1. هر گاه با فاصله ی چهارم درست بالا برویم این تغییرات حاصل می شود .

           درجه ی پنجم گام اولیه ربع پرده پایین می آید ، درجه ی ششم آن ربع پرده بالا می رود و درجه ی هفتم آن نیز نیم پرده پایین می آید.

نتیجه : قاعده ی مایه شناسی دوازده مایه ی بالا به این صورت است که آخرین کرن و اولین سری "رو پایه" است و اگر از آن یک درجه پایین بیاییم به تونیک می رسیم ( البته این قاعده شامل چهار گاه "لا" که دو علامت ربع پرده ای مختلف دارد نمی شود .
فرود مخصوص چهارگاه  : از خواص آواز چهار گاه این است که در موقع شروع و فرود درجه ی "رونمایان" (ششم) حالت نمایان به خود می گیرد و روی تونیک خود حل می شود .

مقام راست پنجگاه :

گام راست پنجگاه با ماهور یکی است و تنها اختلاف جزئی تفاوت حالت و مد گری های آنهاست .
در راست پنجگاه پس از در آمد که فرود آن روی تونیک است وگاهی روی درجه ی دوم هم مختصری توقف می کند نغمات کوچکی نواخته می شودکه اغلب مختصر تفاوتی با پرده های اصلی آواز دارد . مثلا در زنگ شتر ، پروانه و نغمه ، درجه ی هفتم گام 5/0 پرده پایین می آید . در روح افزا و نیریز هم ، درجه ی هفتم 5/0 پرده و درجه ی سوم ربع پرده ، پایین میآید و بعد به مایه ی اصلی می رود .
راست پنجگاه از خود به جز چند گوشه مانند : مبرقع ، سپهر و ماوراء النهر حالت خاصی ندارد چون راست پنجگاه تغییر مقام بسیار دارد و هر قسمت آن حالت یکی از آوازها را نشان می دهد از این رو این دستگاه دارای تمام حالات و صفات آوازها ی دیگر نیز هست پس راهی است برای تغییر مقام به آوازهای دیگر .

مقام سه گاه :

مقام سه گاه گامی مستقل است و شباهتی به هیچ گامی ندارد . در این گام فواصل به ترتیب زیر می باشد :
پرده   75/0 پرده   75/0 پرده   پرده 75/0 پرده   75/0 پرده   پرده

ویژگی گام سه گاه :  نت شاهد سه گاه ، درجه ی سوم گام است و اهمیت این درجه در ملودی ( نغمه ها) بیش از تونیک است و تمام نغمه های سه گاه روی آن فرود می آیند وتونیک در سه گاه دارای اعتبار نیست . سوال این است که چرا گام سه گاه را از فاصله ی سوم شروع نمی کنیم که هم تونیک باشد و هم شاهد ؟ 
-  در سه گاه اگر تونیک نت شاهد باشد و گام از آنجا شروع شود گام نمایان طبیعی نخواهد داشت و پنجم گام "درست" 5/3 پرده ای نمی شود و از نظر علم هارمونی نمی توانیم گامی تشکیل دهیم که فاصله ی تونیک و نمایانش پنجم درست نباشد .
درجات مهم گام سه گاه عبارتند از : درجه ی 1(تونیک) ،  درجه ی سوم (شاهد) و  درجه ی پنجم (نمایان) که اهمیت سوم بیش از بقیه است .

مایه شناسی سه گاه :
اگر از گام پایه (مثلا سل سه گاه ) با فواصل پنجم درست بالا رویم مایه های سیزده گانه بدست می آید .
خواص مایه های سیزده گانه ی بدست آمده :

  • شش مایه از مایه ها دارای 2 عدد کرن است و اگر قبل از آن علامتی باشد بمل است .
  • شش مایه ی دیگر از مایه ها دارای دو عدد سری است و اگر قبل از آن علامتی باشد دیز است .
  • همیشه دو علامت ترکیبی آخر ربع پرده ای است .(سری یا کرن)
  • اگراز مایه ی سه گاه "لا" شروع کرده و با فواصل پنجم درست (5/.3 پرده ای ) از آن بالا برویم مایه های سری دار پیدا می شوند که هر مایه ی جدید یک علامت ترکیبی بیشتر پیدا می کنند و نت های سری دار در مجموع علامات ترکیبی به تدریج جلو می روند . مثلا اگر در مایه ی" لا" نت های "فا" و "دو" سری است در مایه ی "می" که پنجم درست از آن بالاتر است نت های "دو" و "سل" سری می شوند.
  • اگر ازمایه ی سه گاه "سل" شروع کنیم که دو عدد کرن دارد ( "سی" و "می" ) و با فواصل چهارم درست (5/2 پرده ای) از آن بالا برویم ، هر مایه ی جدید یک علامت ترکیبی بیشتر دارد . نت های کرن دار در مجموع علامات ترکیبی به تدریج جلو می روند . مثلا اگر در مایه ی "سل" نت های "سی" و "می" کرن است در مایه ی "دو" که چهارم درست از آن بالاتر است "می" و "لا" کرن می شوند .
  • بین مایه های کرن دار و سری دار یا به عبارت دیگر بین مایه ی "سل" و "لا" سه گاه "ر" واقع شده که دارای یک سری و یک کرن است .

  
پس :  1) در کرن ها اولین کرن شاهد است (درجه ی سوم است)  ،   2 ) در سری ها آخرین سری شاهد است (درجه ی سوم است)

  • (نکته) : سه گاه "ر" جز دسته ی دوم است .

مقام شور:

مقام شور متداول ترین مقام موسیقی ایرانی است و خود علاوه برداشتن گامی ثابت چهار نوع اصلی آواز دارد .
الف) ابو عطا     ب) بیات ترک (بیات زند)     ج) افشاری     د) دشتی    

مایه شناسی مقام شور :
در هر گام که در مقام شور است اگر از نتی که علامت کرن یا سری دارد بدون توجه به علامت آن یک نت به سمت نت های بم برویم نام گام بدست می آید . توالی دیز ها و بمل ها مانند گام ماژور است .

  • (نکته) : دقت کنید که توالی سری ها ماننند دیز ها است .
  • (نکته) : دقت کنید که توالی کرن ها مانند بمل ها است .
  • (نکته) : در گام های با تونیک بکار در مقام شور E و B دیز دار و بقیه بمل دار هستند.

 

نت شاهد وایست در گام شور یکی می باشد و هر دو درجه ی اول یا تونیک گام شور است .

انواع آواز های موجود در مقام شور :

  • آواز ابو عطا : تفاوتی با شور ندارد . تنها اختلاف آن در توقف مکرر روی درجه ی چهارم (نت شاهد) و درجه ی دوم ( نت ایست ) است . ایستادن روی درجه ی دوم گام شور با طرز مخصوص خود آواز ابوعطا را ایجاد میکند.
  • آواز بیات ترک : اگر تونیک بیات ترک را تونیک شور فرض کنیم (که اینگونه نیست) با شور تفاوتی ندارد ولی در بیات ترک نت شاهد و ایست هر دو فاصله ی سوم گام شور مادر هستند . می توان گفت یک قسم تغییر تونیک شور است که در خاتمه به تونیک شور مراجعت می کند ولی ممکن است آن قدر روی نت شاهد مانور بدهد که در خاتمه نیازی به مراجعت به تونیک شور نباشد و تونیک آن همان نت شاهد شود . در صورتی که در ابو عطا و حجاز اگر به تونیک شور بر نگردیم ، گوش در حالت انتظار باقی می ماند .

 

(نکته) : گام بیات ترک مانند گام ماژوری است که فاصله ی هفتم آن ربع پرده پایین آمده است ولی با آن متفاوت است .

  • آواز افشاری : اختلاف افشاری با خود شور بیشتر از سایر متعلقات شور است  در گام افشاری هیچ کدام از نت های تونیک ، شاهد و ایست با شور یکی نیست و تونیک آن همیشه فاصله ی هفتم گام شور مادر است و نت ایست فاصله ی دوم  و نت شاهد فاصله ی چهارم شور مادر است .

در افشاری درجات اول و سوم و پنجم خود گام افشاری ارزش دارد . آواز افشاری معمولا از درجه ی پنجم گام خود شروع می شود و این درجه چند بار خود را نشان می دهد ، سپس روی درجه ی سوم مکث می نماید و گاهی  زیاد هم در آنجا توقف نمی کند و روی درجه ی اول فرود می آید . در گام افشاری به مانند سه گاه اهمیت درجه ی سوم از درجه ی اول بیشتر است . فاصله ی ششم افشاری متغیر است و گاهی ربع پرده پایین می آید که علامت کرن آن همواره به صورت عرضی نمایش داده می شود .

  • آواز دشتی : گام دشتی باشور تفاوتی ندارد ولی نت شاهد آن درجه ی پنجم گام شور است . این درجه متغیر است یعنی هر وقت روی نت شاهد در آواز دشتی متوقف می شود به حالت اصلی است و هر زمانی که از آن نت به طرف نت های بم می رویم ، ربع پرده پایین می آید . همین تغییر است که آواز دشتی را محزون و غم انگیز می کند.

گام دشتی را مانند شور میتوان نوشت ولی دو تفاوت با شور دارد :
الف) درجه ی پنجم آن دو حالت متفاوت دارد که در بالا شرح داده شد .
ب ) در شور اهمیت بر تونیک و سپس درجه ی چهارم است ولی در دشتی مهم ترین درجه نت شاهد (درجه ی پنجم شور مادر) است و پس از آن درجه ی سوم که روی آن توقف می کنیم و نت ایست است .

مقام ماهور :

مقام ماهور بدون هیچ اختلافی مانند گام ماژور است . نت تونیک وشاهد در گام ماهور یکی است که مثلا در گام دو ماهور (Do ماژور ) همان نت دو هم تونیک است و هم شاهد است . در ماهور پس از ایستادن روی تونیک با ملودی مخصوصی روی رو تونیک (درجه ی دوم ) توقف می کنند که در ماژور اروپایی ها این گونه نیست . البته در ماهور هم بالاخره به تونیک مراجعت می کنیم .

مایه شناسی ماهور :
مایه شناسی ماهور دقیقا مشابه مایه شناسی در گام های ماژور است یعنی بمل ما قبل آخر، تونیک است ( در توالی بمل ها ) و 5/0 پرده بالاتراز آخرین دیز هم تونیک گام های دیز دار است .

گوشه های مهم مقام ماهور :

1) شکسته             2) دلکش            3)عراق           4) راک      و   ....

1)شکسته : برای رفتن به شکسته ، درجه ی سوم ماهور را ربع پرده پایین می آوریم و سپس آواز روی درجات ششم ، پنجم و چهارم و سوم ماهور دور می زند و توقف روی فاصله ی پنجم ماهور (نمایان) است و سپس روی درجه ی سوم ماهور که ربع پرده پایین آمده . درجه ی هفتم ماهور هم اگر لازم باشد یک نیم پرده پایین می آید و در صورتی که درجه ی ششم را هم ربع پرده پایین بیاوریم شکسته تبدیل به افشاری می شود در موقع فرود نت هایی که تغییر کرده اند خصوصا فاصله ی سوم به حالت اول بر می گردد.

2) دلکش : برای رفتن به دلکش که خود قسمی از آواز شور است ، ماهور تغییر گام پیدا می کند به شوری که تونیک اش نمایان ماهور است . به عبارت ساده تر درجه ی 6 ماهور ربع پرده و درجه ی 7 نیم پرده پایین می آیند و درجه ی پنجم پاییه ی گوشه ی دلکش قرار می گیرد .

3.4) عراق و راک : نوت پایه ی عراق و راک با تونیک ماهور یکی است تنها تفاوت در این است که در عراق درجه ی سوم ماهور نیم پرده پایین می آید .
ولی در راک علاوه بر درجه ی سوم درجه ی ششم نیز  ربع پرده پایین می آید .

(نکته) : گام راک با اختلاف مختصری شبیه گام مینور است و مانند اصفهان و آواز همایون است
پس از عراق و راک که کمی از ماهور دور می شوند می توان به آواز اصفهان و یا همایون و یا به گام  مینور رفت .

مقام نوا :

نوا یکی از دستگاه های هفت گانه ی موسیقی ایران است ولی بعضی آن را از متعلقات شور می دانند و این را به جهت انطباق تونیک نوا بر زیر نمایان شور (درجه ی چهارم) می دانند . به عبارت ساده تر می توان درجه ی چهارم گام شور را پایه قرار داد و بوسیله ی آن گام نوا را ایجاد نمود .
در گام نوا درجات اول ، چهارم و ششم اهمیت دارند . یک قسم از فرودهای نوا روی درجه ی ششم و فرود های خاتمه روی درجه ی اول است و درجه ی چهارم هم حالت نمایان دارد . گام نوا پایین رونده است ؛ چون محسوس ندارد . پس ملودی های نوا اول روی درجه ی ششم توقف می کند و این نت درجه ی دوم  گام شوری است که نوا منطبق بر آن است یعنی همان درجه ای که نت شاهد ابوعطا و ایست افشاری است ؛ به همین جهت نغمات نوا به ابو عطا و افشاری هم شباهت دارد .

 

مقام همایون :

گام همایون با بالا بردن درجه ی سوم گام شور به اندازه ی نیم پرده تشکیل می شود . مثل گام شور پایین رونده است و درموقع صعود ، محسوس ندارد . درجه ی چهارم اهمیتش بیشتراز پنجم است و نمایان حقیقی محسوب می شود ولی درجه ی پنجم نیز به نوبه ی خود گاهی در فرودها استعمال می شود  . نوت ایست آن درجه ی هفتم است .

مایه شناسی همایون :
مایه شناسی همایون دقیقا مشابه شور است ، با این تفاوت که درجه ی سوم گام همایون نسبت به شور هم تونیک خود نیم پرده بالاتر است که البته این علامت به صورت عرضی نشان داده میشود پس در قطعه ای که علامات ترکیبی را پس از کلید داریم ،  باید ببینیم در طول قطعه درجه ی سوم گام قطعه عرضی ندارد .

تغییر مقام همایون :
چون مقام همایون به شور شباهت زیادی دارد ، رفتن از یکی به دیگری آسان است و تنها با نیم پرده پایین آوردن درجه ی سوم می توان وارد شور شد . چیزی که متداول است این است که پس از نواختن بیداد به وسیله ی ملودی کوچکی به نام عشاق وارد شور می شوند . این مدولاسیون از همایون به شور میباشد . برعکس ان انجام نمی شود .
تغییر مقام دیگر همایون به چهارگاه است  . وقتی آواز شوشتری را نواختند درجه ی ششم همایون را نیم پرده بالا می برند و درجه ی پنجم را هم ربع پرده پایین می آورند و به وسیله ی منصوری وارد چهارگاه می شوند.

متعلقات همایون :

متعلقات همایون یک آواز است  و آن هم آواز بیات اصفهان .

آواز اصفهان :  نزدیکترین گام به گام مینور است که از گام همایون مشتق می شود . به عبارت ساده تر اگر درجه ی چهارم گام همایون را پایه قرار دهیم گام جدید ایجاد شده بیات اصفهان است .
گام اصفهان مانند مینور بالارونده است چون محسوس دارد نمایان آن درجه ی پنجم است . دانگ های آن نا مساوی است . درجات مهم آن عبارتند از : درجه ی یکم که اصفهان از آن شروع و به آن خاتمه میابد ، درجه ی پنجم که نمایان است و دره ی ششم که برخی فرود ها روی آن است .

مایه شناسی اصفهان :  همانند همایون است . علائم ترکیبی در قطعه دقیقا مانند شور است . پس اگر قطعه ای علائم ترکیبی شور را دارا بود داخل قطعه را نگاه می کنیم ؛ اگر فاصله ی سوم علامت عرضی داشت پس همایون یا اصفهان است .
(گرچه اصفهان فاصله ی هفتم عرضی دارد ، ولی در نت نویسی معلوم نیست ) دقت روی فرود ها اصفهان و همایون را از هم تفکیک می کند .

تغییر مقام اصفهان :  شایع ترین همان شوری است ، که از آن مشتق شده است ولی باید توجه کرد که در تغییر مقام همایون به شور تونیک ها یکی بودند ولی در اصفهان تغییر مقام به شوری است که تونیک اش نمایان اصفهان است . ( چنانچه از همایون لا  به شور لا میرفتیم از اصفهان "ر" باید به شور لا برویم .) این تغییر مقام به وسیله ی گوشه ی عشاق قابل اجرا است و نتی که در این تغییر مقام عوض می شود ، محسوس اصفهان است که نیم پرده پایین می آید .

+ نوشته شده در  ساعت   توسط اکتاو  | 

مطالب قدیمی‌تر