اکتاو

هنر موسیقی

سازشناسی-پیانو

پيانو :
(مقدمه ( :
پيانو سازي است زهي و شستي دار , با فشار دادن شستي هاي آن, چکشهاي داخل پيانو با سيم ها و زهها برخورد مي کنند و صدا توليد مي شود. پيانو از کاملترين سازها است. نوازنده پيانو مي تواند چندين صدا , از بم ترين تا زيرترين صدار را به صورت همزمان, با پيانو توليد کند. همچنين نوازنده با فشاري که بر شستي وارد مي کند مي تواند يک نت را با ضعيفترين صدا(به زبان ايتاليايي پيانو) و يا قوي ترين صدا(به زبان ايتاليايي فورته) بنوازد .
 
(انواع پيانو):
در اصل پيانو جعبه بسيار بزرگي است که به دو شکل مختلف ساخته شده است يکي از آنها در فارسي به نام «پيانو رويال» مصطلح شده که عبارت است از جعبه بزرگ سه ضلعي, بر روی سه پايه قطور, و سيم ها به طور افقي در دراخل جعبه کشيده شده اند وچکش ها از زير به سيم ها برخورد مي کنند, و ديگري که جعبه آن کوچکتر و قائم است و سيم ها عمودي و از پايين به بالا قرار گرفته اند, در اين نوع چکش ها از جلو به سيم ها ضربه مي زنند.(اين نوع پيانو به برخي از زبان هاي اروپايي«پيانينو»(پيانوي کوچک) مي نامند (.
 
(ساختمان):
پيانو از چندين قسمت تسکيل شده است :
.1 شستي ها يا صفحه کليد(کلاويه)
2 .دستگاه توليد صدا
3 .سيم ها يا زهها
.4 قاب آهني يا چدني
5 .صفحه صدا
6 .پدال ها
همه اين قسمتها در جعبه اي محکم از جنس چوب کار گذاشته مي شود که آن را جعبه پيانو مي نامند .
.1 پيانو 88 شستي دارد(52 شستي سفيد و36 شستي سياه), شستي ها را معمولا از چوب يا پلاستيک مي سازند و شستيهاي چوبي را معمولا با روکش عاج و آبنوس مي پوشانند. از عاج براي شستيهاي سفيد و از آبنوس براي شستيهاي سياه استفاده مي کنند .
.2 مجموعه اي که پيانو صدا توليد مي کند(دستگاه توليذ صدا) از 4000 قطعه چوبي و فلزي تشکيل شده است .
3 .پيانو 220 سيم دارد. طول سيم ها بين 15 تا200 سانتيمتر است و جنس بيشتر آنها از فولاد است اما سيم هايي که صداي بم توليد مي کنند معمولا از مس هستند و ارتعاش کمتري دارند .
4 .سيم ها در قابي از آهن يا چدن قرار دارند. اين قاب بايد محکم باشد تا بتواند نيرويي را که در اثر کشش سيم ها توليد مي شود تحمل کند, اين نيرو ميان 16 تا20 تن است .
5 .در پس سيم ها و قاب چدني, صفحه صدا که تخته اي نازک از چوب تنه ی درخت توت است قرار مي گيرد. هر گاه سيم به ارتعاش درآيد اين تخته نيز به ارتعاش در مي آيد و صدا را تقويت مي کند .
6 . پدال ها, پايين پيانو در برابر پاهاي نوازنده قرار دارند و با قسمت توليد صدا در ارتباط هستند. با کمک پدال ها نوازنده مي تواند کيفيت صدا را تغيير دهد, با پدال سمت راست صداي نت نواخته شده را تداوم مي دهد و با پدال سمت چپ مي تواند صدا را نرم تر و خفيف تر کند. پدال سوم در بعضي پيانوها مي تواند صداهاي بعضي نت ها را تداوم بدهد .
 
(وسعت صدايي ):
وسعت صداي پيانو عبارت است از هفت اکتاو يا کمي بيشتر, به علت بزرگي وسعت صداي پيانو, نت نويسي آن بر روي دو حامل صورت مي گيرد, که معمولا حامل زيرين( حامل بم يا کليد«فا») براي اجرا با دست چپ و حامل بالايي(حامل زير يا کليد«سل») براي اجرا با دست راست اختصاص يافته است .
 
(بزرگان ):
امکانات صوتي پيانو از همان ابتدا توجه آهنگسازان را به خود جلب کرد. در قرن هاي هيجدهم ونوزدهم ميلادي موتسارت, بتهون و لیست بسياري از آثار خود را براي پيانو نوشتند, هر سه آنها از نوازندگان چيره دست اين سازها نيز بودند.شوپن تقريبا همه ي آثار خود را براي پيانو نوشت. در اواخر قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم آهنگسازاني چون دبوسي, راول و راخمانيف, آثار برجسته اي براي پيانو ساختند. در قرن بيستم بلابارتوک آهنگساز مجار مجموعه اي ارزشمند براي آموزش نواختن سازهاي شستي دار, به ويژه براي پيانو, نوشت .
جان کيج آهنگساز آمريکايي با قرار دادن چيزهايي مثل سنجاق, کاغذ, چوب در لابه لاي سيم هاي پيانو مي توانست بر امکانات صوتي پيانو بيفزايد. بعضي از نوازندگان پيانو به شهرت جهاني دست يافته اند از جمله ولا ديمير هوروتيس(روسي), گلن گولد(کانادايي) و آرتور روبينشتاين(آلماني ( .
محمد صادق خان سرور الملوک نوازنده سنتور نخستين نوازنده ايراني است که با تغيير کوک پيانو توانست بعضي از آهنگ هاي ايراني را با اين ساز اجرا کند. سپس غلامرضا خان سالار معزز بعضي از آهنگ هاي ايراني را با اين ساز نواخت. بعدها نوازندگان و آهنگسازاني چون مشیر همايون شهردار(نوازنده) و مرتضي محبوبي, جواد معروفي(آهنگساز و نوازنده)نيز پيانو را براي اجراي موسيقي ايراني به کار گرفتند .
آهنگسازاني چون امانوئل ملک اصلانيان, فوزيه مجد , عليرضا مشايخي و فرهاد دهخدا نيز آثاري در زمينه ي موسيقي معاصر براي پيانو ساخته اند .
 
تاريخچه
نخستين سازهايي که شبيه پيانو بودند در اوايل قرن شانزدهم ميلادي در اروپا ساخته شدند. اين سازها کلاويکورد و کلاوسن( هاسپيکورد) نام داشتند. در سال 1709 بارتولومئو کريستوفوري, اهل فلورانس ايتاليا, سازي ساخت که طرز کاري شبيه پيانو امروزي داشت و هارسپيکورد پيانو فورته نام داشت. اين ساز به تدريج تکامل پيدا کرد و به طور اختصاصي پيانو فورته و سپس پيانو ناميده شد .
در طول يک قرن افراد ديگري نيز در تکميل ساز کريستوفوري کوشيدند. در سال 1855م اشتاين وی آلماني با استفاده از همه اين دستاوردهاي پيانويي ساخت که پايه هاي پيانوي بزرگ امروزي است .
نخستين پيانو در حدود سال 1214 هـ .ش(1835م) به ايران آورده شد. اين پيانو را ناپلئون بناپارت به فتحعليشاه قاجار هديه کرده بود .
+ نوشته شده در  ساعت   توسط اکتاو  |